Web Content Display Web Content Display

Restytucja i czynna ochrona głuszca w Puszczy Solskiej

Głuszec (Tetrao urogallus) jest największym i najrzadszym przedstawicielem kuraków w Polsce. Wymienia się go w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem. Jego liczebność jest szacowana na około 500-550 ptaków żyjących w 4 izolowanych populacjach w naszym kraju.

Jednym z miejsc, w którym występuje jest Puszcza Solska.  Szacuje się, że żyje tu jedynie  120 ptaków, z czego w Nadleśnictwie Janów Lubelski ok. 20 szt. Nieco więcej, bo ok. 30 osobników bytuje aktualnie na terenie Nadleśnictwa  Biłgoraj, zaś najsilniejszą jest populacja w Nadleśnictwie Józefów - ok. 70 szt.
Ze względu na fakt, iż istnienie głuszców w Puszczy Solskiej jest zagrożone nie podlega dyskusji, że musimy pomóc przetrwać temu pięknemu leśnemu kurakowi. Dlatego zdecydowaliśmy się na przystąpienie do projektu „Restytucja i czynna ochrona głuszca w Puszczy Solskiej”.

Projekt jest realizowany w latach 2018-2021 w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020, priorytet. II. Ochrona środowiska, w tym adaptacja do zmian klimatu, działanie: 2.4 Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna, działania o charakterze dobrych praktyk związane z ochroną zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych.

Realizują go wspólnie:

·         Nadleśnictwo Biłgoraj - Beneficjent

·         Nadleśnictwo Janów Lubelski - podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków,

·         Nadleśnictwo Józefów - podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków.

Celem projektu jest utrzymanie zanikającej populacji głuszca, jego siedlisk i stworzenie warunków do jej odbudowy. Głównym efektem realizacji projektu jest oczekiwany wzrost liczebności głuszców w Lasach Janowskich,  a co za tym idzie wzmocnienie populacji w całej Puszczy Solskiej.

Planowane łączne koszty realizacji projektu wynoszą  7 823 tys. zł brutto, z czego maksymalne dofinansowanie z POIiŚ to 85 %. Pozostałą część stanowią środki Funduszu Leśnego oraz środki własne nadleśnictw realizujących poszczególne zadania.

W Nadleśnictwie Janów Lubelski projektem objęty jest  teren 8 leśnictw wschodniej  i centralnej części Lasów Janowskich, gdzie występują warunki środowiskowe odpowiadające głuszcowi i gdzie obserwowane są ptaki.
Z uwagi na skrajnie niską liczebność tutejszej populacji jednym z podstawowych zadań jest wsiedlanie w latach 2019-2021 ok. 50-80 osobników głuszca na teren Nadleśnictw Janów Lubelski i Biłgoraj.  Zakłada się wprowadzanie ptaków pochodzących z hodowli wolierowej w Nadleśnictwie Leżajsk przy wykorzystaniu specjalnych powierzchni adaptacyjnych  zgodnie z metodą „bom to be free".  Właściwe przygotowanie powierzchni adaptacyjnej jest jednym z podstawowych elementów wsiedlenia.  Dzięki odpowiedniemu wyposażeniu tj. fladry, odstraszacze akustyczne czy elektryzatory młode ptaki  w pierwszych, najbardziej krytycznych tygodniach od wypuszczenia chronione są przed presją drapieżników. Podczas pobytu ptaków w wolierach będą one całodobowe objęte nadzorem.

W ramach projektu czynnej ochrony głuszca w Nadleśnictwie Janów Lubelski zaplanowano  także szereg działań mających na celu poprawę warunków siedliskowych dla gatunku tj. redukcja liczby drapieżników (w tym jastrzębia), ograniczenie rozprzestrzeniania gatunków inwazyjnych (czeremcha amerykańska), usuwanie nadmiernej ilości podszytów i podrostów w ostojach, wykładanie gastrolitów.

W celu określenia presji drapieżników na populację głuszca prowadzony jest szeroko rozumiany monitoring. Musimy dowiedzieć się co w Puszczy Solskiej sprawia, że tracimy tego ptaka z naszego krajobrazu. Dlatego przewidzieliśmy także objęcie populacji monitoringiem genetycznym ukierunkowanym na rzetelną ocenę liczebności oraz wymianę doświadczeń z jednostkami realizującymi podobne projekty.

Nad przebiegiem i prawidłowym funkcjonowaniem projektu będzie czuwał zatrudniony w projekcie przedstawiciel nauki. We wszystkich trzech nadleśnictwach zatrudnienie zostali koordynatorzy oraz pracownicy obsługujący część terenową projektu. W ramach projektu jest także kupowany sprzęt i materiały niezbędne do prawidłowej realizacji zadań m.in. pułapki  żywołowne, nadajniki telemetryczne/loggery dla ptaków objętych monitoringiem telemetrycznym, fotopułapki, odbiorniki GPS, aparaty fotograficzne, lornetki, komputery, zamrażarki na pokarm dla ptaków przebywających w wolierach, kartony i obrączki dla ptaków.  Zadania obejmą także działania  promocyjno-informacyjne.

Wszystkie zadania z zakresu wsiedlania ptaków, metody prowadzenia monitoringu, jak i wiele innych zabiegów ochrony czynnej są przeniesione z Nadleśnictwa Ruszów realizującego projekt ochrony gatunku na terenie Borów Dolnośląskich. Działania tam wykonywane cechują się wysoką skutecznością i są wynikiem stosowania kombinacji krajowych i zagranicznych doświadczeń w zakresie ochrony głuszca.

Nie ulega wątpliwości, że głuszec jest gatunkiem wymagającym stosowania kompleksowych, długookresowych działań ochronnych, będących odpowiedzią na złożone przyczyny wymierania. Dziś wiemy, że jedynie ochrona czynna może uchronić te piękne ptaki przed wyginięciem w Polsce. Sukces takich działań jest możliwy tylko przy zaangażowaniu wielu osób i instytucji w programy jego ochrony .

Nr umowy o dofinansowanie: POIS.02.04.00-00-0047/17-01